Kultura polskiego odrodzenia

1. Odrodzenie czyli renesans - to okres w kulturze przypadający na czasy  XVI wieku.
Odrodzenie narodziło się w XIVw. we Włoszech. W Polsce natomiast w II połowie XVI.
Charakteryzowało się wszechstronnym rozkwitem nauki, kultury i sztuki. Postęp ten dokonał się w dużej mierze jako nawiązanie do kultury antycznej. Kolebką sztuki renesansowej były Włochy. Z nich idee odrodzenia rozprzestrzeniły się na całą Europę. W tym okresie doszło do reformacji w kościele katolickim, narodził się też prąd umysłowy – humanizm.

2. Humanizm - nurt filozoficzny lub światopogląd oparty na racjonalnym myśleniu, który wyraża się troską o potrzeby, szczęście, godność i swobodny rozwój człowieka w jego środowiskach: społecznym i naturalnym.

3.Złoty wiek

- wiek XVI

- okres świetności Rzeczpospolitej: potęga polityczna, militarna i ekonomiczna

- rozwój gospodarczy, kulturalny

- ożywienie kontaktów zagranicznych – liczne podróże polskiej szlachty (do Włoch i Francji), handel

- 1518 – Zygmunt Stary poślubia Bonę Sforzę, księżniczkę Mediolanu; jej postać wywarła ogromny wpływ na kulturę polskiego odrodzenia: była protektorką wielu włoskich mistrzów, sprowadzała z Włoch także dzieła sztuki; za jej panowania znacznie rozwinęła się w Polsce sztuka ogrodnicza, przywiozła do Polski nieznane wcześniej warzywa (włoszczyznę).

4.Koncepcje społeczne-  rządzenie zgodne z zasadą „Cel uświęca środki”

5. Rozwój oświaty:

- powstawanie drukarni, narodziło się czytelnictwo

- powstawanie szkół parafialnych oraz gimnazjów

- szkolnictwo wyższe: akademie w Krakowie, Zamościu, Wilnie, akademia założona przez arian w Rakowie oraz luterańskie gimnazja w Gdańsku i Toruniu

6. Rozwój nauki:

- astronomia – Mikołaj Kopernik, teoria heliocentryczna (ośrodek wszechświata to Słońce), swoje teorie wyłożył w dziele „O obrotach sfer niebieskich”

- geografia – Maciej z Miechowa, „Traktat o dwóch Sarmacjach” dotyczył ziem Europy Wschodniej

- historia – Marcin Kromer, autor kroniki o Polsce do 1506 roku

7. Architektura:

- renesansowe kamienice, ratusze, attyki – balustrady osłaniające dachy

- przebudowa Zamku Wawelskiego w Krakowie – dobudowanie kaplicy Zygmuntowskiej (wg projektu Bartolomeo Berrecciego)

- idealne miasto renesansowe – Zamość założony przez Jana Zamoyskiego


8. Literatura:

- rozwój polszczyzny oraz literatury w języku polskim

- Jan Kochanowski – wybitny poeta renesansu, autor fraszek, pieśni, trenów

- Mikołaj Rej z Nagłowic – poeta, prozaik, ojciec piśmiennictwa polskiego (Niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają)

- Szymon Szymonowic – autor sielanek

- Andrzej Frycz Modrzewski – teolog, pisarz polityczny, autor dzieła „O poprawie Rzeczpospolitej”


9. Okoliczności odrodzenia:

Idee Odrodzenia były odpowiedzią na trudne czasy późnego Średniowiecza. Trudności te dotknęły nie tylko sfery życia materialnego ale i duchownego. w obliczu głodu, wojen, epidemii ludzie zaczęli poszukiwać nowej drogi do Boga. Inaczej próbowano zrozumieć świat.
Najwcześniej idee nowej epoki możemy zaobserwować we Włoszech. Stało się tak min. dlatego, że państwo włoskie nie stanowiło w tamtych czasach jedności. był to najbardziej zaludniony obszar w europie, a tamtejsze miasta takie jak : Mediolan, Wenecja, Florencja były najludniejsze i zarazem najbogatsze w ówczesnym świecie. utrzymywały one kontakty z najdalszymi miejscami średniowiecznego świata, pośrednicząc w międzynarodowym handlu.

Wielki wpływ na kulturę odrodzenia i jej rozwój wywarły dwory monarsze. to dzięki nim mogli tworzyć ówcześni artyści. dużą rolę odegrały tu dwory papieży, Juliusza II i Leona X, książąt Gonzaga czy Medyceusza, Wawrzyńca Wspaniałego. Podobną rolę odegrały dwory Francji, Anglii, Hiszpanii, Węgier i Polski. Ściągały one architektów i rzeźbiarzy do budowania wspaniałych pałaców lub malarzy do portretowania mecenasów.

10.Mecenasi – opiekowali się artystami

Poniższy materiał został opracowany przez Onet.pl. Przeczytanie i zapamiętanie tych informacji ułatwi Ci zdanie klasówki. Pamiętaj korzystanie z naszych opracowań nie zastępuje Twoich obecności w szkole, korzystania z podręczników i rozwiązywania zadań domowych

https://www.bryk.pl/wypracowania/historia/xvi-wiek/9564-odrodzenie.html

Kinga Lachor